กรมบัญชีกลางพลิกเกมจัดซื้อรัฐ ดัน SME-กรีนสู่ OECD

จากการกล่าวปาฐกถาและแสดงวิสัยทัศน์ของ นางแพตริเซีย มงคลวนิช อธิบดีกรมบัญชีกลาง ในงาน International Public Procurement Conference 2026 (IPPC 2026) จัดขึ้นระหว่างวันที่ 27–29 เมษายน 2569 ณ โรงแรมมิลเลนเนียม ฮิลตัน กรุงเทพฯ

กรุงเทพฯ — กรมบัญชีกลางเดินหน้าปรับบทบาทระบบจัดซื้อจัดจ้างภาครัฐครั้งสำคัญ จากเดิมที่ถูกมองว่าเป็นเพียงกระบวนการทางราชการและการใช้จ่ายงบประมาณ ไปสู่การเป็น “เครื่องมือเชิงยุทธศาสตร์” ในการขับเคลื่อนเศรษฐกิจ สนับสนุนผู้ประกอบการไทย ผลักดันการจัดซื้อจัดจ้างสีเขียว และยกระดับมาตรฐานธรรมาภิบาลของประเทศให้สอดคล้องกับแนวทางสากล โดยมีเป้าหมายสำคัญในการพัฒนาระบบให้เทียบเคียงมาตรฐาน OECD ภายในปี 2030

นางแพตริเซีย มงคลวนิช อธิบดีกรมบัญชีกลาง เปิดเผยวิสัยทัศน์ดังกล่าวในงาน International Public Procurement Conference 2026 หรือ IPPC 2026 โดยระบุว่า การจัดซื้อจัดจ้างภาครัฐในยุคใหม่ไม่ควรถูกจำกัดอยู่เพียงเรื่องความถูกต้อง โปร่งใส และเป็นธรรมในเชิงกระบวนการเท่านั้น แต่ต้องสามารถใช้เป็นกลไกสร้างผลลัพธ์ทางเศรษฐกิจ สังคม และสิ่งแวดล้อมได้อย่างเป็นรูปธรรม

หนึ่งในแนวทางสำคัญคือการสนับสนุนผู้ประกอบการขนาดกลางและขนาดย่อม หรือ SME ให้เข้าถึงโอกาสในตลาดภาครัฐมากขึ้น โดยกรมบัญชีกลางได้ให้แต้มต่อด้านราคาแก่ SME ในการประมูล เพื่อเพิ่มขีดความสามารถในการแข่งขันกับผู้ประกอบการรายใหญ่ ส่งผลให้ SME สามารถเข้าถึงสัญญาจัดซื้อจัดจ้างภาครัฐในสัดส่วนที่สูงขึ้น และสร้างโอกาสทางเศรษฐกิจให้กระจายไปยังผู้ประกอบการไทยมากขึ้น

นอกจากนี้ กรมบัญชีกลางยังได้นำระบบ PromptBiz มาใช้เป็นกลไกเชื่อมโยงผู้ชนะการประมูลกับสถาบันการเงิน เพื่อช่วยแก้ปัญหาสภาพคล่องของผู้ประกอบการ โดยเฉพาะ SME ที่มักประสบข้อจำกัดในการจัดหาเงินทุนเพื่อเริ่มดำเนินโครงการภาครัฐ หากระบบดังกล่าวสามารถเชื่อมโยงข้อมูลจัดซื้อจัดจ้างกับภาคการเงินได้อย่างมีประสิทธิภาพ จะช่วยให้ผู้ประกอบการรายเล็กมีความพร้อมมากขึ้นในการรับงานภาครัฐและส่งมอบงานได้ตามเป้าหมาย

อีกแกนสำคัญคือการผลักดัน “การจัดซื้อจัดจ้างสีเขียว” หรือ Green Public Procurement เพื่อให้ภาครัฐใช้กำลังซื้อของตนเองสร้างตลาดให้กับสินค้าและบริการที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม แนวทางนี้จะช่วยสนับสนุนเป้าหมาย Carbon Neutrality และ Net Zero ของประเทศ รวมถึงส่งเสริมให้ภาคธุรกิจไทยปรับตัวเข้าสู่เศรษฐกิจสีเขียวอย่างเป็นระบบ ไม่ใช่เพียงการรณรงค์เชิงสมัครใจ แต่เป็นการสร้างความต้องการซื้อจากภาครัฐอย่างต่อเนื่อง

ในมิติความโปร่งใส กรมบัญชีกลางยังมุ่งยกระดับระบบจัดซื้อจัดจ้างผ่านการเปิดเผยข้อมูลในรูปแบบ Open Data ควบคู่กับการใช้มาตรการด้านธรรมาภิบาล เช่น ข้อตกลงคุณธรรม หรือ Integrity Pact และกลไกตรวจสอบโครงการก่อสร้างภาครัฐ เพื่อให้ประชาชน หน่วยตรวจสอบ และภาคส่วนที่เกี่ยวข้องสามารถติดตามการใช้จ่ายงบประมาณได้ชัดเจนยิ่งขึ้น ลดความเสี่ยงด้านทุจริต และสร้างความเชื่อมั่นต่อระบบจัดซื้อจัดจ้างของรัฐ

อธิบดีกรมบัญชีกลางยังระบุถึงเป้าหมายระยะยาวว่า ภายในปี 2030 ประเทศไทยควรมีระบบนิเวศการจัดซื้อจัดจ้างที่เป็นดิจิทัลแบบไร้รอยต่อ ตั้งแต่การวางแผน การประกาศโครงการ การพิจารณาผล การทำสัญญา ไปจนถึงการเบิกจ่ายและติดตามผล พร้อมทั้งปรับปรุงกระบวนการอุทธรณ์ให้รวดเร็วขึ้น เพื่อลดปัญหาความล่าช้าในการเบิกจ่ายงบประมาณและการขับเคลื่อนโครงการภาครัฐ

ความเคลื่อนไหวครั้งนี้สะท้อนทิศทางใหม่ของการจัดซื้อจัดจ้างภาครัฐไทย ที่ไม่ได้มอง “ราคาต่ำสุด” เป็นคำตอบเดียวอีกต่อไป แต่ให้ความสำคัญกับคุณภาพ ความคุ้มค่า ความโปร่งใส การแข่งขันที่เป็นธรรม การสนับสนุนผู้ประกอบการไทย และผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมในระยะยาว หากดำเนินการได้ตามเป้าหมาย ระบบจัดซื้อจัดจ้างภาครัฐจะกลายเป็นหนึ่งในกลไกสำคัญในการยกระดับเศรษฐกิจไทย และสร้างมาตรฐานธรรมาภิบาลให้ทัดเทียมระดับสากล